Ung thư tuyến nước bọt có nguy hiểm không?

Ung thư tuyến nước bọt có nguy hiểm không?

Ung thư tuyến nước bọt là một căn bệnh hiếm gặp, chiếm khoảng 2-4% các loại ung thư vùng đầu cổ. Mặc dù đa phần các khối u tuyến nước bọt là lành tính, nhưng chúng vẫn có tiềm năng hóa ác theo thời gian và gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Vì vậy, việc hiểu rõ ung thư tuyến nước bọt có nguy hiểm không là vô cùng quan trọng.

Tổng quan về ung thư tuyến nước bọt

Tuyến nước bọt bao gồm các tuyến nước bọt chính (mang tai, dưới hàm, dưới lưỡi) và các tuyến nước bọt nhỏ nằm rải rác trong niêm mạc đường tiêu hóa trên. Các khối u tuyến nước bọt có thể lành tính hoặc ác tính. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có đến 24 loại ung thư tuyến nước bọt ác tính khác nhau được công nhận. Tỷ lệ ác tính có xu hướng cao hơn ở trẻ em.

Theo GLOBOCAN 2018, mỗi năm có khoảng 353 ca ung thư tuyến nước bọt mới mắc tại Việt Nam. Độ tuổi thường gặp nhất là khoảng 55 tuổi, với các loại mô bệnh học phổ biến là ung thư biểu mô biểu nhầy và ung thư biểu mô tuyến nang. Phần lớn các trường hợp ung thư tuyến nước bọt không rõ nguyên nhân cụ thể, tuy nhiên, một số yếu tố nguy cơ đã được xác định.

Các loại u tuyến nước bọt

U tuyến nước bọt được phân loại thành hai nhóm chính:

• U tuyến nước bọt không ung thư (lành tính): Các khối u này thường không lan sang các bộ phận khác của cơ thể và không đe dọa tính mạng. Một số loại phổ biến bao gồm u tuyến đa hình, u tế bào biểu mô và u Warthin. Chúng hầu hết có thể chữa khỏi bằng phẫu thuật. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, u lành tính có thể tiến triển thành ung thư nếu không được điều trị hoặc loại bỏ hoàn toàn.
• U tuyến nước bọt ung thư (ác tính): Có nhiều loại ung thư tuyến nước bọt, được đặt tên theo loại tế bào mà chúng bắt nguồn. Ung thư có thể bắt đầu ở bất kỳ loại tế bào nào cấu tạo nên tuyến nước bọt. Các loại phổ biến bao gồm ung thư biểu mô màng nhầy (MEC), ung thư biểu mô tế bào acinic (ACC), ung thư biểu mô tuyến dạng nang (AdCC).

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của ung thư tuyến nước bọt

Mặc dù nguyên nhân chính xác của ung thư tuyến nước bọt thường không rõ ràng, các nghiên cứu đã chỉ ra một số yếu tố nguy cơ có thể liên quan:

• Tiếp xúc với bức xạ ion hóa: Đặc biệt là xạ trị vùng đầu cổ.
• Nhiễm virus: Một số loại virus như Epstein-Barr, Papiloma có thể làm tăng nguy cơ.
• Tiếp xúc với hóa chất độc hại: Bụi công nghiệp như bụi nikel, amiăng có thể là yếu tố nguy cơ.

Các khối u tuyến nước bọt ở trẻ em có xu hướng ác tính cao hơn và tiên lượng xấu hơn.

Dấu hiệu nhận biết ung thư tuyến nước bọt

Các triệu chứng của ung thư tuyến nước bọt phụ thuộc vào vị trí và kích thước của khối u:

• Xuất hiện khối u hoặc sưng vùng tuyến nước bọt: Thường gặp nhất là ở vùng mang tai (chiếm 70-80% các trường hợp). Khối u có thể không gây đau ở giai đoạn đầu.
• Đau liên tục: Đau vùng mặt, vùng cổ hoặc khó chịu trong miệng, đau khi ăn uống.
• Liệt mặt: Khối u xâm lấn dây thần kinh mặt có thể gây yếu hoặc liệt một bên mặt.
• Biến dạng khuôn mặt: Khối u to có thể gây biến dạng mặt.
• Loét da: Da bề mặt khối u có thể bị sùi hoặc loét.
• Hạch vùng: Sờ thấy hạch to ở vùng dưới hàm, cạnh cổ.
• Rối loạn chức năng: Khối u to gây chèn ép có thể ảnh hưởng đến chức năng ăn, nuốt, nói.

Ở vị trí tuyến dưới hàm (chiếm 10-15%), khối u khó nhận biết hơn và có thể gây khó chịu ở miệng, tê cứng lưỡi.

Ung thư tuyến nước bọt có di truyền không?

Hiện tại, chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng khẳng định ung thư tuyến nước bọt có tính di truyền trực tiếp từ cha mẹ sang con cái. Tuy nhiên, một số hội chứng di truyền hiếm gặp có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, ví dụ như hội chứng đa u tuyến nội tiết (MEN), hội chứng Gardner.

Ung thư tuyến nước bọt có chữa được không?

Ung thư tuyến nước bọt hoàn toàn có thể chữa được, đặc biệt là khi phát hiện ở giai đoạn sớm. Nguyên tắc điều trị chính là phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ khối u. Tùy thuộc vào giai đoạn bệnh, mức độ xâm lấn và di căn, các phương pháp điều trị bổ trợ như xạ trị, hóa trị có thể được kết hợp để tăng hiệu quả điều trị và ngăn ngừa tái phát.

Các phương pháp điều trị ung thư tuyến nước bọt

Việc điều trị ung thư tuyến nước bọt đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên khoa. Các phương pháp chính bao gồm:

• Phẫu thuật: Là phương pháp điều trị nền tảng, nhằm cắt bỏ hoàn toàn khối u và các mô lân cận nếu cần thiết. Phẫu thuật viên sẽ cố gắng bảo tồn tối đa chức năng của các cấu trúc lân cận như dây thần kinh mặt.
• Xạ trị: Thường được áp dụng sau phẫu thuật, đặc biệt với các khối u ác tính, có di căn hạch hoặc nguy cơ tái phát cao. Xạ trị giúp tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại.
• Hóa trị: Sử dụng thuốc để tiêu diệt tế bào ung thư. Hóa trị có thể được dùng trước hoặc sau phẫu thuật, hoặc kết hợp với xạ trị.
• Liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch: Các liệu pháp này đang được nghiên cứu và ứng dụng cho các trường hợp ung thư tuyến nước bọt kháng trị hoặc tái phát.

Ung thư tuyến nước bọt có lây không?

Ung thư tuyến nước bọt không phải là bệnh truyền nhiễm và không lây từ người sang người thông qua tiếp xúc thông thường.

Phòng ngừa ung thư tuyến nước bọt

Mặc dù khó có thể ngăn ngừa hoàn toàn ung thư tuyến nước bọt do nguyên nhân thường không rõ ràng, việc hạn chế các yếu tố nguy cơ đã biết có thể giúp giảm thiểu khả năng mắc bệnh:

• Hạn chế tiếp xúc với bức xạ ion hóa và các hóa chất độc hại.
• Duy trì lối sống lành mạnh, tăng cường hệ miễn dịch.
• Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào bất thường ở vùng mặt, cổ hoặc tuyến nước bọt, hãy đi khám bác sĩ chuyên khoa ngay lập tức để được chẩn đoán và tư vấn kịp thời. Phát hiện sớm là chìa khóa quan trọng nhất trong việc điều trị ung thư tuyến nước bọt.