Thuốc chữa ung thư giả của VN Pharma: Vụ án chấn động và những bài học đắt giá

Thông tin ban đầu về vụ án thuốc chữa ung thư giả của VN Pharma

Năm 2017, dư luận cả nước bàng hoàng khi thông tin về lô thuốc H-Capita 500 mg Caplet, được quảng cáo là có khả năng chữa trị nhiều loại ung thư như ung thư vú, dạ dày, đại trực tràng, bị phát hiện là hàng giả, không rõ nguồn gốc và có chứa hoạt chất kém chất lượng. Lô thuốc này đã trúng thầu vào các bệnh viện tại TP. Hồ Chí Minh với mức giá 31.000 đồng/viên, thấp hơn nhiều so với giá kế hoạch mời thầu là 66.000 đồng/viên.

Ông Đỗ Văn Dũng, Trưởng phòng Quản lý Dược Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, đã xác nhận việc phát hiện và ngăn chặn kịp thời lô thuốc vi phạm này. Bộ Y tế đã nhanh chóng vào cuộc, niêm phong toàn bộ lô hàng và cấm lưu hành ra thị trường ngay khi vừa nhập về Việt Nam, do không đáp ứng đủ các điều kiện sử dụng cho người.

Chiêu thức làm giả tinh vi của VN Pharma

Vụ án này đã phơi bày một đường dây làm giả hồ sơ, giấy tờ vô cùng tinh vi, do bị cáo Nguyễn Minh Hùng, Nguyên Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty VN Pharma, cầm đầu. Từ năm 2012, nhận thấy nhu cầu lớn của thị trường đối với thuốc chữa ung thư, Nguyễn Minh Hùng đã câu kết với Võ Mạnh Cường, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Hàng hải Quốc tế H&C, để nhập khẩu thuốc H-Capita 500mg Caplet.

Để đưa lô thuốc giả này vào Việt Nam, các bị cáo đã thực hiện hàng loạt hành vi phạm pháp:

• Làm giả giấy tờ pháp lý: Bao gồm Giấy chứng nhận lưu hành tự do (FSC), Giấy chứng nhận thực hành tốt sản xuất thuốc (GMP) của Canada.
• Sử dụng con dấu giả: Đóng dấu giả để hợp pháp hóa Lãnh sự của Đại sứ quán Việt Nam tại Canada.
• Làm giả hồ sơ xin cấp phép: Đệ trình hồ sơ giả lên Cục Quản lý Dược - Bộ Y tế để xin cấp phép nhập khẩu thuốc.
• Làm giả hợp đồng và chứng từ: Giả mạo hợp đồng mua bán, phụ lục hợp đồng với Công ty Austin Hồng Kông và các chứng từ liên quan.

Với các giấy tờ giả mạo này, 9.300 hộp thuốc H-Capita chữa bệnh ung thư giả đã được nhập khẩu vào Việt Nam với mục đích thu lợi bất chính.

Hậu quả nghiêm trọng và bản án thích đáng

Giám định của Bộ Y tế đã kết luận lô thuốc H-Capita này chứa tới 97% hoạt chất Capecitabine kém chất lượng, không rõ nguồn gốc và tuyệt đối không được sử dụng để chữa bệnh cho người. Hành vi buôn bán thuốc giả này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng của bệnh nhân.

Hội đồng xét xử của Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh đã nhận định hành vi của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của người dân vào sự quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực y tế. Do đó, vào ngày 01 tháng 10 năm 2019, phiên tòa sơ thẩm đã tuyên phạt:

• Bị cáo Võ Mạnh Cường: 20 năm tù.
• Bị cáo Nguyễn Minh Hùng: 17 năm tù.
• Bị cáo Nguyễn Trí Nhật (nguyên Phó Tổng giám đốc VN Pharma): 12 năm tù.
• Bị cáo Ngô Anh Quốc (nguyên Phó Tổng giám đốc VN Pharma): 11 năm tù (tổng hợp với bản án cũ thành 16 năm tù).
• 8 bị cáo đồng phạm khác: Từ 3 năm tù treo đến 7 năm tù giam.

Ngoài ra, các bị cáo còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm các nghề liên quan đến y tế trong vòng 5 năm sau khi chấp hành xong hình phạt tù.

Bài học cảnh tỉnh cho ngành dược và người tiêu dùng

Vụ án VN Pharma là lời cảnh tỉnh đanh thép về tình trạng buôn bán thuốc giả, thuốc kém chất lượng, đặc biệt là các loại thuốc điều trị ung thư vốn có giá trị cao và nhu cầu lớn. Bài học rút ra từ vụ án này cần được ghi nhớ sâu sắc:

Đối với các doanh nghiệp dược phẩm:

• Thượng tôn pháp luật: Tuyệt đối tuân thủ các quy định của pháp luật về nhập khẩu, kinh doanh dược phẩm.
• Chất lượng là trên hết: Đặt lợi ích và sức khỏe của bệnh nhân lên hàng đầu, không vì lợi nhuận mà làm giả, làm nhái sản phẩm.
• Minh bạch thông tin: Cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm.
• Kiểm soát chuỗi cung ứng: Tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ các đối tác, nhà cung cấp để tránh rủi ro.

Đối với cơ quan quản lý Nhà nước:

• Siết chặt quản lý: Nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát thị trường dược phẩm.
• Răn đe, xử lý nghiêm: Áp dụng các hình phạt đủ sức răn đe đối với các hành vi vi phạm, đặc biệt là các vụ án liên quan đến sức khỏe con người.
• Cải cách thủ tục hành chính: Đơn giản hóa các quy trình, thủ tục hành chính nhưng vẫn đảm bảo chặt chẽ, minh bạch.

Đối với người tiêu dùng:

• Cảnh giác cao độ: Không tin vào những lời quảng cáo